Wymiary tarcicy konstrukcyjnej – Normy, przekroje, długości

Zaktualizowano: 28.08.2026

Wymiary tarcicy konstrukcyjnej to przekrój poprzeczny (np. 45×195 mm) i długość modułowa od 1,8 do 6,0 m co 30 cm. Standardowe przekroje to m.in. 38×89, 45×145, 50×200 i 63×200 mm. Wymiary dostępne są w klasach C14, C16 i C24. Dobór przekroju zależy od rozpiętości, rozstawu i obciążenia. Suszenie komorowe do wilgotności ≤18% gwarantuje stabilność wymiarów.

Normy i klasy wytrzymałości a wymiary tarcicy konstrukcyjnej

Podstawą doboru wymiarów tarcicy konstrukcyjnej jest norma EN 338, która klasyfikuje drewno konstrukcyjne według wytrzymałości. Klasa określa charakterystyczną wytrzymałość na zginanie, co bezpośrednio przekłada się na dopuszczalne wymiary belek i krokwi. Dopuszczalne przekroje nie są stałe — zależą od rozpiętości, rozstawu i obciążenia. Dla C24 wartość ta wynosi 24 N/mm², dla C16 – 16 N/mm², a dla C14 – 14 N/mm².

Tarcica C24 od C16 różni się przede wszystkim nośnością: wytrzymałość na zginanie jest o około 50% wyższa. W praktyce oznacza to, że przy tym samym obciążeniu możesz zastosować mniejszy przekrój belki z C24, co zmniejsza zużycie materiału i koszt konstrukcji. Wybór klasy wpływa więc na rzeczywiste wymiary tarcicy w projekcie.

1. C24 – 24 N/mm²; elementy nośne o większych rozpiętościach, np. więźba dachowa.
2. C16 – 16 N/mm²; lekkie konstrukcje szkieletowe, ściany, drobne stropy.
3. C14 – 14 N/mm²; elementy pomocnicze o mniejszych obciążeniach.

Dostępne długości tarcicy wynoszą od 1,8 do 6,0 m ze skokiem co 30 cm. Suszenie komorowe do wilgotności ≤18% gwarantuje stabilność wymiarów, a oznaczenie KD-56°C//30min potwierdza, że cykl suszenia obejmował minimum 56°C przez co najmniej 30 minut.

Standardowe wymiary i długości tarcicy konstrukcyjnej – przegląd

W praktyce wymiary tarcicy dzielisz na dwa parametry: przekrój poprzeczny w milimetrach oraz długość w metrach. Standardowe przekroje powtarzają się dla klas C14, C16 i C24, dlatego ten sam format znajdziesz zarówno w ścianie szkieletowej, jak i w więźbie dachowej.

• Przekroje lekkie: 38×89 mm, 38×140 mm, 38×184 mm – do łat, kontrłat i elementów pomocniczych.
• Przekroje średnie: 45×95 mm, 45×145 mm, 45×195 mm – typowe dla słupków ścian szkieletowych i belek stropowych.
• Przekroje głębokie: 50×150 mm, 50×200 mm, 63×200 mm, 75×225 mm – stosowane na krokwie, płatwie i belki o większych rozpiętościach.

Zamawiasz długości w module 1,8–6,0 m (1,8; 2,1; 2,4; 2,7; 3,0; 3,3; 3,6; 3,9; 4,2; 4,5; 4,8; 5,1; 5,4; 5,7; 6,0 m). Dzięki temu dobierasz tarcicę dokładnie do rozstawu konstrukcji, ograniczając łączenia i odpady. Koszt zakupu rośnie wraz z przekrojem; cena za metr bieżący wynika z objętości drewna, nie z samej klasy wytrzymałości.

1. Sprawdź dostępność wymiaru i długości w magazynie.
2. Porównaj koszt tarcicy w przeliczeniu na metr sześcienny, aby uniknąć przepłacania za ten sam format.
3. Zestaw przekrój z rozpiętością projektowanego elementu – przykładowo krokiew może wymagać 50×200 mm zamiast 45×145 mm.

Tabela porównawcza typowych wymiarów tarcicy konstrukcyjnej

Porównanie wymiarów tarcicy zaczyna się od trzech parametrów: przekroju poprzecznego, długości modułowej i wilgotności. Każda z klas C24, C16 i C14 występuje w module długości 1,8–6,0 m co 30 cm, lecz dobór przekroju zależy od wymaganej nośności.

• Tarcica konstrukcyjna C24 ze świerku skandynawskiego– typowe przekroje: 45×95, 45×145, 45×195, 50×150, 50×200, 63×200 mm. Dostępna w module długości 1,8–6,0 m. Po wysuszeniu do 18% wilgotności gęstość wynosi około 530 kg/m³. Zastosowanie: krokwie, płatwie, belki stropowe.
• C16– typowe przekroje: 38×89, 38×140, 38×184, 45×95, 45×145 mm. Długości takie same jak dla C24. Zastosowanie: słupki ścian szkieletowych, drobne stropy, elementy o mniejszej rozpiętości.
• C14– typowe przekroje: 38×89, 45×95 mm. Długości takie same jak dla C24. Zastosowanie: łaty, kontrłaty, elementy pomocnicze.

Aby porównać wymiary różnych klas, najpierw sprawdź rozstaw i rozpiętość elementu. W C24 możesz zastosować mniejszy przekrój niż w C16 przy tym samym obciążeniu, dlatego cena nie powinna być jedynym kryterium. Przykładowo belka 45×195 w C24 często zastąpi większy przekrój 50×200 w C16.

1. Określ długość modułową – wybierasz z zakresu 1,8–6,0 m co 30 cm.
2. Porównaj przekroje dla tej samej nośności, nie tylko dla tej samej nazwy wymiaru.
3. Uwzględnij wilgotność ≤18% i suszenie komorowe – pełny cykl trwa około 72 godzin.

Tabela wymiarów dla C24 świerku skandynawskiego obejmuje także przekroje głębokie 75×225 mm, przeznaczone na większe rozpiętości. Cena za metr bieżący zależy od objętości drewna, więc tarcica 50×200 kosztuje więcej niż 45×145, ale w C24 często pozwala zmniejszyć liczbę elementów konstrukcyjnych.

Tarcica konstrukcyjna C24 ze świerku skandynawskiego – kluczowe cechy

Tarcica konstrukcyjna C24 ze świerku skandynawskiego jest klasyfikowana według PN-EN 338. Klasa C24 oznacza wytrzymałość na zginanie 24 N/mm², dlatego dany przekrój przenosi większe obciążenia niż w klasach niższych. Stosujesz ją na krokwie, płatwie i belki stropowe, gdzie istotna jest powtarzalność parametrów.

Pochodzenie skandynawskie wpływa na jakość drewna: regularne, wąskie słoje i wyrównana gęstość około 530 kg/m³ po wysuszeniu do wilgotności ≤18% dają stabilny materiał o przewidywalnym zachowaniu. Suszenie komorowe KD-56°C//30min trwa około 72 godzin i ogranicza naprężenia wewnętrzne.

Sęki w klasie C24 oceniane są pod kątem nośności, nie tylko wyglądu. Dopuszczalne są sęki zdrowe, zrośnięte, o średnicy ograniczonej do wartości bezpiecznych dla danego przekroju. Dzięki temu element o nominalnym wymiarze 45×195 mm zachowuje swoje właściwości na całej długości.

1. Typowe przekroje: 45×95, 45×145, 45×195, 50×150, 50×200, 63×200 mm.
2. Długości modułowe: 1,8–6,0 m co 30 cm.
3. Wilgotność po suszeniu komorowym: ≤18%.
4. Gęstość po wysuszeniu: ok. 530 kg/m³.

Największą zaletą tarcicy C24 ze świerku skandynawskiego jest połączenie normy wytrzymałościowej, kontrolowanego suszenia, stabilnej gęstości i standaryzowanych modułów długości. Dzięki temu zamawiasz materiał o powtarzalnych wymiarach, bez konieczności poszukiwania zamienników o niższej klasie.

Dane własne: realne wymiary i specyfikacje tarcicy C24

Realne wymiary tarcicy klasy C24 różnią się od wartości nominalnych. Specyfikacje poniżej dotyczą sztang z aktualnej oferty: tarcica strugana C24 ze świerku skandynawskiego ma przekrój mniejszy o około 2 mm na każdym kierunku względem metki. Wynika to z suszenia komorowego do wilgotności ≤18% oraz z obróbki wyrównującej. Tylko te formaty mają potwierdzoną klasę C24:

1. 45×95 mm – po struganiu 43×93 mm; słupek, drobny element szkieletu.
2. 45×145 mm – po struganiu 43×143 mm; krokiew, belka drugorzędna.
3. 45×195 mm – po struganiu 43×193 mm; krokiew, belka stropowa.
4. 50×150 mm – po struganiu 48×148 mm; krokiew, płatew.
5. 50×200 mm – po struganiu 48×198 mm; belka stropowa.
6. 63×200 mm – po struganiu 61×198 mm; płatew, dźwigar.

Długości przy zamówieniu wybierasz z modułu 1,8–6,0 m co 30 cm. Przy odbiorze mierz suwmiarką rzeczywisty przekrój: różnica 1–2 mm wpływa na montaż w wieszakach i na stykach. Dla tarcicy struganej C24 tolerancja wynosi zwykle ±1 mm na grubości i szerokości; wersja surowa obniża koszt, ale zwiększa rozrzut wymiarów.

Sam wymiar nie przesądza o klasie. Tarcica C24 musi dodatkowo mieć wytrzymałość na zginanie 24 N/mm², wilgotność ≤18% i oznaczenie suszenia KD-56°C//30min. Sprawdzaj klasę na sztandze lub w świadectwie przed porównaniem cen między formatami, aby uniknąć kosztów wynikających z błędnego doboru przekroju.

Dobór wymiarów tarcicy konstrukcyjnej do zastosowań budowlanych

Dobierając wymiary tarcicy, zaczynasz od funkcji elementu: krokiew, legar i belka stropowa pracują na zginanie, słupek w konstrukcji szkieletowej na ściskanie. Dla zginania zwiększasz wysokość przekroju, dla ściskania — szerokość, która daje pole oparcia i możliwość montażu izolacji.

1. Więźba dachowa: na krokwie wybierasz 45×195 mm lub 50×200 mm; na płatwie 63×200 mm; na dźwigary 75×225 mm. Łaty i kontrłaty wykonujesz z tarcicy o mniejszych przekrojach klasy C14.
2. Legary stropowe: przekrój dobierasz do rozpiętości: 45×195 mm na rozpiętość do 4 m, 50×200 mm do 5 m, 63×200 mm na przęsła większe. Przy tym samym rozstawie legarów wyższy przekrój przenosi większe obciążenie użytkowe.
3. Konstrukcje szkieletowe: słupki 38×89 mm i 38×140 mm stosujesz w ścianach lżejszych, a 45×95 mm i 45×145 mm w ścianach nośnych, gdzie grubość muru wynika z warstwy izolacji i wymogów sztywności.

Dobór przekroju do rozpiętości stropu opierasz na rozstawie legarów. Zmiana rozstawu z 60 cm na 40 cm pozwala obniżyć wysokość przekroju, ale zwiększa liczbę elementów i koszt. Często ekonomiczniejsze jest zwiększenie wysokości przekroju, np. z 45×145 do 45×195, zamiast zagęszczania legarów. Wymiary dostępne w standardzie 1,8–6,0 m co 30 cm umożliwiają zamówienie odcinków bez łączenia na długości. Cena za metr bieżący rośnie wraz z przekrojem, dlatego porównuj koszt całego stropu, a nie tylko ceny sztang.

Tarcica konstrukcyjna cena – jak wymiary wpływają na koszt

Cena tarcicy konstrukcyjnej zależy od trzech czynników: klasy wytrzymałości, przekroju oraz długości. W cennikach dla klasy C24 spotkasz dwie jednostki – zł za m³ oraz zł za metr bieżący. Do porównań stosuj zł/m³, bo metr bieżący 45×195 ma inną objętość niż metr bieżący 63×200 mm. Orientacyjna cena tarcicy w 2026 roku wynosi 1100–1300 zł/m³, a różnice między formatami mogą sięgać około 20%.

Jak wymiary wpływają na cenę za m³? Im większy przekrój, tym wyższa stawka za m³. Przy produkcji formatu 75×225 mm potrzebna jest kłoda o większej średnicy niż do 45×95 mm, a przy sortowaniu do klasy C24 odpadu jest więcej. Długość też ma znaczenie: element 6,0 m wymaga długiej, prostej kłody, więc kosztuje więcej za m³ niż odcinek 1,8 m. Do ceny dolicz suszenie komorowe i sortowanie pod kątem wytrzymałości na zginanie 24 N/mm².

Przykład liczbowy dla C24: przekrój 45×195 ma objętość 0,008775 m³ na metr bieżący. Przy stawce 1200 zł/m³ metr bieżący kosztuje 10,53 zł. Format 63×200 to 0,0126 m³/mb, więc przy 1300 zł/m³ zapłacisz 16,38 zł/mb. Poniżej zestawienie popularnych wymiarów:

• 45×95: 0,004275 m³/mb, 1100 zł/m³, ok. 4,70 zł/mb – słupki, drobne elementy szkieletu.
• 45×195: 0,008775 m³/mb, 1200 zł/m³, 10,53 zł/mb – krokwie, legary stropowe.
• 50×200: 0,01 m³/mb, 1250 zł/m³, 12,50 zł/mb – belki stropowe o większej szerokości oparcia.
• 63×200: 0,0126 m³/mb, 1300 zł/m³, 16,38 zł/mb – płatwie, dźwigary.

Wyższa cena za metr bieżący wynika z dwóch składowych: większej objętości drewna oraz często wyższej stawki za m³. Analizując cennik tarcicy, sprawdzaj obie wartości i zawsze przeliczaj oferty na wspólny m³.

Tolerancje wymiarowe i wilgotność tarcicy konstrukcyjnej

Tolerancje wymiarowe określają dopuszczalną różnicę między wymiarem nominalnym a rzeczywistym. W tarcicy klasy C24 odchyłka wynosi około 2 mm w każdym kierunku — przekrój 45×195 mm po suszeniu komorowym i struganiu ma faktycznie 43×193 mm. Do obliczeń nośności przyjmujesz wymiar rzeczywisty, bo to on decyduje o pracy elementu. Suszenie i struganie zawsze zmniejszają surowy przekrój, dlatego używaj rzeczywistych wartości, a nie tylko nazwy z cennika.

Wilgotność tarcicy nie może przekraczać 18%. Osiąga się to przez suszenie komorowe w temperaturze minimum 56°C przez co najmniej 30 minut, oznaczone KD-56°C//30min. Pełny cykl suszenia trwa około 72 godzin i stabilizuje wymiary. Materiał o wilgotności powyżej 18% po montażu kurczy się i odkształca, wyprowadzając przekrój poza dopuszczalne tolerancje.

Praktyczny odbiór polega na dwóch pomiarach: wilgotnościomierzem sprawdzasz wilgotność ≤18%, a suwmiarką porównujesz przekrój z wartością rzeczywistą. Rzeczywisty wymiar ma też znaczenie dla kosztu — objętość przekroju 43×193 jest mniejsza niż nominalna 45×195, więc przy przeliczaniu ceny za m³ liczysz z wymiaru rzeczywistego.

Daniel Nowak — Redaktor prowadzący i praktyk budowlany
Daniel Nowak od lat dzieli się praktycznymi wskazówkami z budowy i aranżacji małych domów szkieletowych. Jego porady wynikają z własnych doświadczeń przy realizacji projektu domku do 35 m².
Więcej o autorze →